Γιατί οι θερμίδες δεν λένε όλη την αλήθεια!

Για πολλά χρόνια η διατροφή βασίστηκε σε μια απλή ιδέα: αν καταναλώνουμε περισσότερες θερμίδες από όσες καίμε, παίρνουμε βάρος, ενώ αν τρώμε λιγότερες, χάνουμε. Αν και αυτή η αρχή έχει επιστημονική βάση, η πραγματικότητα είναι πολύ πιο σύνθετη.

Οι θερμίδες αποτελούν ένα μέτρο της ενέργειας που περιέχει ένα τρόφιμο, αλλά δεν αποτυπώνουν πλήρως τον τρόπο με τον οποίο το σώμα μας επεξεργάζεται και χρησιμοποιεί αυτή την ενέργεια.

Γιατί συμβαίνει αυτό;

1.      Δεν απορροφάται όλη η ενέργεια που τρώμε

Παρόλο που δύο τρόφιμα μπορεί να έχουν τον ίδιο αριθμό θερμίδων, ο οργανισμός δεν απορροφά απαραίτητα την ίδια ποσότητα ενέργειας από αυτά. Η πέψη, η απορρόφηση και η αξιοποίηση των θρεπτικών συστατικών διαφέρουν ανάλογα με τη σύσταση της τροφής.

Για παράδειγμα, τα τρόφιμα που περιέχουν πολλές φυτικές ίνες συχνά οδηγούν σε μικρότερη απορρόφηση ενέργειας, καθώς ένα μέρος τους δεν πέπτεται πλήρως από το σώμα.

2.      Ο ρόλος του μικροβιώματος

Τα βακτήρια που ζουν στο έντερο μας, γνωστά ωςΕντερικό μικροβίωμα, παίζουν σημαντικό ρόλο στον τρόπο που το σώμα επεξεργάζεται την τροφή.

Το μικροβίωμα μπορεί να επηρεάσει:

• την απορρόφηση ενέργειας από τα τρόφιμα

• την αποθήκευση λίπους

• το αίσθημα πείνας και κορεσμού

Γι’ αυτό δύο άνθρωποι που τρώνε την ίδια ποσότητα θερμίδων μπορεί να έχουν διαφορετική ανταπόκριση στο βάρος τους.

3.      Η ποιότητα της τροφής παίζει ρόλο

Δύο γεύματα με τον ίδιο αριθμό θερμίδων μπορεί να έχουν πολύ διαφορετική επίδραση στον οργανισμό.

Για παράδειγμα:

• ένα γεύμα με επεξεργασμένους υδατάνθρακες μπορεί να αυξήσει γρήγορα το σάκχαρο στο αίμα

• ένα γεύμα με πρωτεΐνη, φυτικές ίνες και καλά λιπαρά οδηγεί σε πιο σταθερή ενέργεια και μεγαλύτερο κορεσμό

Η ποιότητα των τροφών επηρεάζει επίσης την παραγωγή ορμονών που ρυθμίζουν την πείνα, όπως ηΙνσουλίνη, η Λεπτίνη και η Γκρελίνη.

4.      Ο βαθμός επεξεργασίας των τροφών

Τα πολύ επεξεργασμένα τρόφιμα συχνά πέπτονται πιο γρήγορα και απορροφώνται πιο εύκολα από τον οργανισμό.

Αντίθετα, οι τροφές στην πιο φυσική τους μορφή απαιτούν περισσότερη ενέργεια για να διασπαστούν και συχνά προσφέρουν μεγαλύτερο κορεσμό.

Για παράδειγμα, η κατανάλωση ολόκληρων τροφίμων όπως φρούτα, λαχανικά ή δημητριακά ολικής άλεσης μπορεί να οδηγήσει σε διαφορετική μεταβολική απόκριση σε σχέση με τα αντίστοιχα επεξεργασμένα προϊόντα.

5.      Οι θερμίδες δεν επηρεάζουν όλους με τον ίδιο τρόπο

Ο μεταβολισμός κάθε ανθρώπου είναι διαφορετικός. Παράγοντες όπως:

• η ηλικία

• το φύλο

• η μυϊκή μάζα

• το επίπεδο φυσικής δραστηριότητας

• οι ορμόνες

μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά το πόση ενέργεια χρειάζεται το σώμα καθημερινά.

Έτσι, η ίδια ποσότητα θερμίδων μπορεί να έχει διαφορετική επίδραση σε διαφορετικούς ανθρώπους.

Οι θερμίδες αποτελούν ένα χρήσιμο εργαλείο για την κατανόηση της ενεργειακής ισορροπίας, αλλά δεν αποτυπώνουν ολόκληρη την εικόνα της διατροφής. Η ποιότητα των τροφών, η σύνθεση των γευμάτων, το μικροβίωμα και οι μεταβολικές διαφορές μεταξύ των ανθρώπων επηρεάζουν σημαντικά τον τρόπο με τον οποίο το σώμα χρησιμοποιεί την ενέργεια.

Για αυτό μια ισορροπημένη διατροφή δεν πρέπει να επικεντρώνεται μόνο στον αριθμό των θερμίδων, αλλά και στην ποιότητα και την ποικιλία των τροφίμων που καταναλώνουμε.